O Evropskoj Uniji

mediji-o-euUkratko o Evropskoj Uniji

EU se sastoji od država članica — 28 zemalja kojepripadaju Uniji — i njihovih državljana. Jedinstvenobilježje EU-a jeste da su sve te zemlje suverene,neovisne zemlje koje su dio svoje „suverenosti” ujedinileda bi stekle moć i prednosti koje donosi veličina.Ujedinjavanje suvereniteta u praksi znači da državečlanice prenose dio svojih ovlasti donošenja odluka nazajedničke institucije koje su osnovale da bi se odlukeo posebnim pitanjima od zajedničkog interesa mogledonositi demokratski na nivou EU-a. Prema tome,sistem EU-a je negdje izmedju potpunog saveznogsistema kakav postoji u Sjedinjenim AmeričkimDržavama i sistema međuvladine saradnje kakav postojiu Ujedinjenim narodima.

EU je znatno napredovao od osnivanja 1950. godine.Izgradio je jedinstveno tržište proizvoda i usluga koje seprostire na 28 država članica s više od 500 milionagrađana koji se mogu slobodno kretati i stanovati gdježele. Stvorio je jedinstvenu valutu — euro — koja jepostala jedna od glavnih svjetskih valuta i kojajedinstveno tržište čini još učinkovitijim. On je i najvećidavatelj programa razvojne i humanitarne pomoćiu svijetu. To su samo neka od dosad ostvarenihpostignuća. Planovi EU-a za budućnost obuhvaćajuizvođenje Evrope iz postojeće ekonosmke krize. EUpredvodi borbu protiv klimatskih promjena i njihovihposljedica. Budući da planira i dalje rasti, pomažesusjednim zemljama da se pripreme za članstvo u EU-ute gradi zajedničku vanjsku politiku koja će doprinijetiširenju evropskih vrijednosti u svijetu.

Historija ugovora EU-a
Kada je Robert Schuman, francuski ministar vanjskih poslova, 1950. predložio integraciju industrija uglja i čelika zapadne Europe, njegove su ideje sljedeće godine ugrađene u Pariški ugovor i rođena je prethodnica EU-a – Europska zajednica za ugalj i čelik. EU je od tada redovito ažurirala i proširivala ugovore radi osiguranja učinkovite politike i odlučivanja:

  • Pariški ugovor, kojim je utemeljena Europska zajednica za ugalj i čelik, potpisan je u Parizu 18. aprila 1951., a stupio je na snagu 1952. Njegova je valjanost istekla 2002.
  • Rimski ugovori, kojima su osnovane Europska ekonomska zajednica (EEZ) i Europska zajednica za atomsku energiju (Euratom), potpisani su u Rimu 25. marta 1957. i stupili su na snagu 1958. godine.
  • Jedinstveni europski akt (JEA) potpisan je u februaru1986. i stupio je na snagu 1987.godine. Njime je izmijenjen Ugovor o EEZ-u i otvoren put ostvarenju jedinstvenog tržišta.
  • Ugovor o Europskoj uniji — Maastrichtski ugovor — potpisan je u Maastrichtu 7. februara 1992. i stupio je na snagu 1993. godine. Njime je osnovana Europska unija, Parlament je dobio veće ovlasti u postupku donošenja odluka i dodana su nova područja za saradnju.
  • Amsterdamski je ugovor potpisan 2. oktobra 1997. i stupio je na snagu 1999. godine. Njime su izmijenjeni prethodni ugovori.
  • Ugovor iz Nice potpisan je 26. februara 2001. i stupio je na snagu 2003. godine. Njime je reorganiziran institucionalni sustav EU-a da se očuva učinkovitost nakon novog vala proširenja 2004.
  • Lisabonski je ugovor potpisan 13. decembra 2007. i stupio je na snagu 2009. godine. Njime su pojednostavnjene metode rada i pravila glasanja, stvorena je institucija predsjednika Europskog vijeća i uvedene su nove strukture kako bi EU postao snažniji čimbenik na globalnom nivou.

Ključni događaji u odnosima Bosne i Hercegovine i Evropske unije su:

  • 1997.: Vijeće ministara Evropske unije postavlja politiike i ekonomske uslove za razvoj bilateralnih odnosa. Bosni i Hercegovini se pruža mogućnost korištenja autonomnih trgovinskih povlastica.
  • 1998.: Uspostavljanje EU/BiH Konsultativne radne grupe (Consultative Task Force-CTF) koja osigurava tehniiku i stručnu pomoć u području administracije, regulatornog okvira i politike.
  • Maj 1999.: Počinje Proces stabilizacije i pridruživanja (Stabilisation and Association Process- SAP). Proces stabilizacije i pridruživanja nudi jasnu mogućnost integracije za Bosnu i Hercegovinu kao i ostalih pet zemalja regije zapadnog Balkana u EU.
  • Juni 1999.: Pokrenute aktivnosti Pakta stabilnosti za jugoistočnu Evropu, kojem je strateški cilj stabilizacija u jugoistočnoj Evropi putem približavanja zemalja regije evroatlanskim integracijama, te jačanja regionalne saradnje. U Sarajevu je u julu 1999. godine održan Samit šefova zemalja i vlada Evrope, Kanade, Japana i SAD-a na kome je podržano i ozvaničeno osnivanje Pakta stabilnosti za jugoistočnu Evropu.
  • Mart 2000.: Objavljena Mapa puta EU (Road Map). Ovaj dokument je definisao 18 ključnih uslova koje Bosna i Hercegovina treba da ispuni kako bi se pristupilo izradi Studije izvodljivosti (Feasibility Study) za otpočinjanje pregovora o Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju (SSP).
  • 2000: Uveden bescarinski pristup proizvoda iz Bosne i Hercegovine unutrašnjem tržištu Evropske unije (Autonomus Trade Measure – ATM).
  • Decembar 2000.: Vijece Evropske unije je usvojilo Uredbu 2666/2000 o programu pomoći EU za obnovu, razvoj i stabilizaciju – CARDS (Community Assistance for Reconstruction, Development and Stabilisation). CARDS je bio program tehničke pomoći Evropske unije za obnovu, razvoj i stabilizaciju namijenjen Albaniji, Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj, BJR Makedoniji i Saveznoj Republici Jugoslaviji (Srbija i Crna Gora).
  • Mart 2003.: Rad na Studiji izvodljivosti je počeo. Evropska komisija je uručila Vijeću ministara BiH upitnik od 346 pitanja, koja su pokrivala oblast ekonomskog i političkog uredjenja BiH te ostalih oblasti, koje su relevantne za zaključivanje Sporazuma o stabilizaciji i pridurživanju.
  • Novembar 2003.: Evropska komisija je usvojila ocjenu Studije izvodljivosti. Studija izvodljivosti identificirala je 16 prioritetnih oblasti u kojima bi suštinski reformski napredak bio osnova Evropskoj komisiji da preporuči Vijeću EU otvaranje pregovora sa BiH o Sporazumu o stabilizaciji i pridurživanju.
  • Mart 2004.: Vijeće Evropske unije je usvojilo prvo Evropsko partnerstvo sa Bosnom i Hercegovinom.
  • Novembar 2005.: 25. novembra u Sarajevu su zvanično pokrenuti pregovori o Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju.
  • Januar 2006.: Održana Prva plenarna runda pregovora o SSP-u između EU i BiH i Prvi plenarni sastanak Praćenja procesa reformi (Reform Process Monitoring – RPM), koje zamjenjuje dotadašnje Konsultativno radno tijelo; Vijeće Evropske unije je usvojilo drugo Evropsko partnerstvo sa Bosnom i Hercegovinom.
  • Januar 2007.: Uspostavljen instrument pretpristupne pomoći (Instrument for Pre-accession Assistance – IPA), namijenjen za sve pretpristupne aktivnosti, koje finansira Evropska komisija.
  • Februar 2008: Vijeće Evropske unije je usvojilo treće Evropsko partnertsvo sa Bosnom i Hercegovinom.
  • Novembar 2007.: Okončani tehnički pregovori o Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju, a parafiranje i potpisivanje zavisi od ispunjenja političkih uslova.
  • Decembar 2007.: 4. decembra parafiran Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju.
  • Februar 2008.: 20. februara potpisan Okvirni sporazum o pravilima saradnje za provedbu finansijske podrške Evropske komisije BiH u okviru Instrumenta za pretpristupnu pomoć (IPA).
  • Juni 2008. : 16. juna potpisan Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju.
  • Juli 2008.: 1. jula stupa na snagu Privremeni sporazum o trgovini i trgovinskim pitanjima.
  • Novembar 2008: Održan prvi sastanak Privremenog odbora za stabilizaciju i pridruživanje, kao najvišeg tijela u okviru Procesu stabilizacije i pridruživanja, ciji je osnovni zadatak (zajedno sa 6 Privremenih pododbora), praćenje ispunjavanja obaveza određenih Privremenim sporazumom;
  • Juni 2011: Održan prvi sastanak Strukturisanog dijaloga o pravosuđu između Bosne i Hercegovine i Evropske unije.
  • 27. juna 2012. godine održan 1. sastanak Dijaloga na visokom nivou o procesu pristupanja BiH, kada je uručena Mapa puta za zahtjev za članstvo BiH u EU. Drugi sastanak je održan u novembru 2012. godine.
  • 01. Juli 2013 – Republika Hrvatska postaje 28. članica EU, a Bosna i Hercegovina po prvi put ima granicu sa jednom državom članicom Evropske unije.
  • Januar 2014 – EU je uspostavila novi Instrument pretpristupne pomoći IPA II za period 2014 – 2020.
  • 01.juna 2015.godine – stupio na snagu Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju između EU i Bosne i Hercegovine
  • 15.Februar 2016 U skladu sa članom 49. Ugovora o Evropskoj uniji, BiH je u okviru holandskog predsjedavanja Vijećem EU podnijela formalni „zahtjev za članstvo u EU“